دیزل ژنراتور (به انگلیسی: Diesel Generator یا Genset) دستگاهی است که انرژی شیمیایی نهفته در سوخت گازوئیل را از طریق یک موتور درون‌سوز دیزلی به انرژی مکانیکی (چرخشی) و سپس توسط یک ژنراتور الکتریکی (آلترناتور) به جریان برق (الکتریسیته AC) تبدیل می‌کند. این تجهیزات در دو سناریوی کلی برق اضطراری (Standby) برای جبران قطعی برق شبکه و برق دائم‌کار (Prime / Continuous) در مناطق فاقد خطوط انتقال (معادن، پروژه‌های عمرانی و صنایع دورافتاده) به کار می‌روند.
دیزل ژنراتورها علاوه بر تامین برق پشتیبان، برای مدیریت پیک بار شبکه، پارالل شدن و تزریق برق به خطوط سراسری نیز کاربرد دارند. دیزل ژنراتور یا جن ست دیزل از سوخت دیزل برای انجام کار خود استفاده کرده و از حرکت چرخشی، برق تولید می‌کند. بنابراین در جواب دیزل ژنراتور چیست باید گفت که این دستگاه انرژی مکانیکی را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کند.
قدرت بالای موتورهای دیزلی، راندمان مصرف سوخت و استهلاک پایین نسبت به موتورهای بنزینی باعث شده تا این سیستم‌ها مطمئن‌ترین انتخاب برای صنایع، بیمارستان‌ها و سایت‌های عمرانی باشند. اگر می‌خواهید با مشخصات فنی دیزل ژنراتور، اجزا و نحوه عملکرد آن‌ها آشنا شوید، در ادامه مطلب همراه ما باشید.
| مولفه کلیدی | نکات تکمیلی دیزل ژنراتور |
|---|---|
| اجزای اصلی | موتور دیزل، آلترناتور (ژنراتور)، شاسی و لرزه‌گیر، تابلوی کنترل و ATS، سیستم سوخت‌رسانی، سیستم خنک‌کننده، رگولاتور ولتاژ (AVR)، گاورنر |
| کاربرد اصلی | تامین برق در حالت اضطراری، سایت‌های صنعتی و کارگاهی، مکان‌های فاقد شبکه برق شهری |
| سوخت مصرفی | گازوئیل صنعتی استاندارد (EN 590 / ASTM D975) |
| راندمان حرارتی | بین ۳۵٪ تا ۴۵٪ (بسیار بالاتر از موتورهای بنزینی با راندمان ۲۵٪) |
| طول عمر مفید | ۲۰,۰۰۰ تا ۵۰,۰۰۰ ساعت کارکرد مداوم در صورت سرویس دوره‌ای استاندارد |
| مزایا | مصرف سوخت بهینه، گشتاور بالا در دور پایین، استهلاک کمتر و ایمنی بالاتر در برابر اشتعال |
اجزای دیزل ژنراتور کدامند؟
دیزل ژنراتور از موتور دیزل و ژنراتور با متعلقات فرعی تشکیل شده است.
بخش تولیدکننده جریان الکتریکی در این دستگاه‌ها، انواع مختلف ژنراتور (آلترناتور) است که متناسب با توان خروجی و نوع کاربری روی شاسی کوپله می‌شود. دیزل ژنراتور دارای برندهای متنوع است و تمامی آن‌ها اجزای مشترکی دارند. این اجزا عبارتند از:
- موتور دیزل (Diesel Engine): قلب تپنده دستگاه که با سوزاندن گازوئیل، انرژی شیمیایی را به گشتاور و حرکت چرخشی مکانیکی تبدیل می‌کند.
- ژنراتور: بخش تولیدکننده توان الکتریکی که چرخش شفت را به انرژی الکتریکی قابل مصرف تبدیل می‌نماید.
- شاسی دیزل ژنراتور (Base Frame): سازه و اسکلت فلزی نگه‌دارنده مجموعه موتور و ژنراتور که به لرزه‌گیرهای استاندارد برای مهار ارتعاشات مجهز است.
- تابلو برق اصلی: بخش حفاظت و انتقال جریان الکتریکی شامل کلیدهای اتوماتیک، بریکرها و تجهیزات مانیتورینگ شبکه توزیع.
- سیستم سوخت (Fuel System): شامل باک سوخت، پمپ انژکتور، فیلترهای تصفیه و لوله‌های انتقال گازوئیل به سیلندرها.
- سیستم خنک کننده (Cooling System): شامل رادیاتور، واترپمپ، ترموستات و پروانه خنک‌کننده جهت تثبیت دمای کارکرد موتور.
- رگولاتور ولتاژ (AVR): سیستم تثبیت‌کننده ولتاژ خروجی برای جلوگیری از نوسانات مخرب در شبکه و بارهای حساس.
- قالب مونتاژ (Assembly Frame / Housing): ساختار فریم، کانوپی یا براکت‌های اتصال که موتور و ژنراتور را در راستای دقیق (کوپله استاندارد) تثبیت می‌کند.
- صفحه کنترل (Control Panel): رابط کاربری دیجیتال یا آنالوگ برای مشاهده پارامترهای حیاتی (فشار روغن، دمای آب، ولتاژ، فرکانس) و مدیریت روشن/خاموش شدن.
- آلترناتور (Alternator): هسته الکترومغناطیسی دستگاه متشکل از روتور و استاتور که با استفاده از میدان مغناطیسی، برق متناوب تولید می‌کند.
- سیستم روغن کاری (Lubrication System): شریان حیاتی تزریق روغن تحت فشار از طریق اویل‌پمپ و فیلترها به قطعات متحرک جهت کاهش استهلاک و سایش.
- گاورنر (Governor): کنترل‌کننده الکترومکانیکی سوخت جهت تثبیت دور موتور روی ۱۵۰۰ یا ۱۸۰۰ دور بر دقیقه (RPM) در بارهای متغیر.
- سیستم اگزوز (Exhaust System): منیفولد خروجی دود و سایلنسر برای مهار گازهای آلاینده و کاهش صدای ناشی از احتراق.
مشخصات فنی و انواع توان خروجی دیزل ژنراتور بر اساس استاندارد ISO 8528
یکی از خطاهای رایج در هنگام استعلام و خرید دستگاه، عدم تفکیک انواع توان الکتریکی است. سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) توان دیزل ژنراتورها را به دسته‌های زیر تقسیم می‌کند:
| نوع توان (Rating) | تعریف مهندسی | حداکثر ساعات کارکرد سالانه | درصد بار مجاز (Load Factor) |
|---|---|---|---|
| توان اضطراری | بالاترین ظرفیت قابل تحویل در هنگام قطعی برق شبکه برای مصارف بحرانی. | حداکثر ۲۰۰ ساعت در سال | تا ۱۰۰٪ بار متغیر (بدون قابلیت اضافه بار) |
| توان اولیه | تامین برق در غیاب شبکه برق؛ مناسب صنایع، معادن و پروژه‌های موقت ساختمانی. | نامحدود (با تعمیرات استاندارد) | میانگین ۷۰٪ تا ۸۰٪ بار (قابلیت ۱۰٪ اضافه بار به مدت ۱ ساعت در هر ۱۲ ساعت) |
| توان دائم | کارکرد مداوم تحت بار ثابت ۱۰۰٪ بدون هیچ‌گونه نوسان یا قطع اتصال. | نامحدود بدون سقف زمانی | ۱۰۰٪ بار ثابت (نیروگاه‌های پایه) |
نکته فنی (ضریب توان): توان دیزل ژنراتورها عموما با واحد کیلوولت آمپر (kVA) سنجیده می‌شود. برای محاسبه توان واقعی خروجی با واحد کیلووات (kW)، مقدار kVA را در ضریب توان دیزل ژنراتورها (به‌صورت استاندارد cos φ = 0.8) ضرب کنید:
کاربرد دیزل ژنراتور چیست؟
دیزل ژنراتور در مواقع اضطرارای که دسترسی به برق وجود ندارد استفاده می‌شود.
دیزل ژنراتور در مواقع اضطراری که دسترسی به برق وجود ندارد استفاده می‌شود. در حالت کلی از دیزل ژنراتور در دو حالت استفاده می‌شود. اولین کاربرد دیزل ژنراتور در حالت اضطرار است. برخی از مراکز به طور دائم نیازمند برق هستند و قطعی برق برای آن‌ها مضر است.
برای مثال بیمارستان‌ها، ساختمان‌های تجاری، فرودگاه‌ها، مراکز داده (دیتاسنترها) و پنت‌هاوس‌های مسکونی که در صورت قطعی برق شبکه دچار آسیب و ضرر مالی یا جانی می‌شوند، حتما نیازمند دیزل ژنراتور مجهز به سیستم سوییچ خودکار (کلید ATS) هستند.
مکان‌های فاقد انرژی شامل معادن روباز و زیرزمینی، خط‌های انتقال نفت و گاز، ایستگاه‌های پمپاژ آب کشاورزی و پروژه‌های ساخت و ساز عمرانی دور از بافت شهری می‌شود. در این نقاط برای تامین بار دائم کارگاه، بایستی از دیزل ژنراتورهای صنعتی با شاسی سنگین استفاده شود. شما عزیزان می‌توانید انواع دیزل ژنراتور و موتورهای دیزلی را از دیزل استار با کیفیت بالا خریداری کنید.
خرید و قیمت موتورهای دیزلی
برای خرید و مشاهده قیمت انواع موتورهای دیزل بر روی لینک زیر کلیک کنید.
انواع دیزل ژنراتور از نظر ساختار بدنه و کاربری
برای انتخاب صحیح متناسب با محیط بهره‌برداری، دیزل ژنراتورها به مدل‌های زیر تفکیک می‌شوند:
- دیزل ژنراتور کانوپی‌دار (سایلنت – Silent): مجهز به اتاقک عایق صوت و ضدآب که صدا را تا زیر ۷۰ دسی‌بل در فاصله ۷ متری کاهش می‌دهد؛ الزامی برای فضاهای درمانی، مجتمع‌های مسکونی و اداری.
- دیزل ژنراتور شاسی باز (Open Type): فاقد پوشش عایق و مناسب برای اتاقک‌های اختصاصی موتورخانه با تهویه قوی یا محیط‌های صنعتی بیابانی و معادن.
- دیزل ژنراتور موبایل (سیار / چرخ‌دار): مستقر بر روی تریلرهای دو چرخ یا چهار چرخ مناسب پروژه‌های خطوط لوله، راه‌سازی و خدمات مدیریت بحران شهری.
اگر به دنبال بررسی تخصصی‌تر دسته‌بندی‌ها از نظر سوخت، سیستم خنک‌کننده و توان هستید، مقاله انواع دیزل ژنراتور را مطالعه کنید.
مزایای دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتور کوچک تا 250 کیلو ولت آمپر نیز برق اضطراری را تامین می‌کند. از این دستگاه می‌توان در زمان اوج مصرف و کمبود ژنراتورهای بزرگ استفاده نمود. وسایل نقلیه بزرگ نیز از دیزل ژنراتور به عنوان نیرو محرکه برقی برای حرکت یکنواخت استفاده می‌کنند.
سفارش و قیمت ژنراتور کامینز از دیزل استار، وارد کننده انواع ژنراتور دست دوم از دبی با بهترین قیمت و شرایط پرداخت
امروزه با پیشرفت تجهیزات، تمامی مکان‌ها نیازمند دیزل ژنراتور با قیمت مناسب هستند تا همواره منبع انرژی داشته باشند. از مزایای دیزل ژنراتورها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- مصرف سوخت پایین در مقایسه با موتورهای بنزینی و گازی
- کاملا اقتصادی و مقرون به صرفه با بازده حرارتی بالا
- ایمنی بالاتر و عدم وجود شمع و سیستم جرقه‌زنی خطرساز
- دارای استهلاک کم به دلیل دوام بالای قطعات چدنی و فولادی
- طول عمر و عملکرد بسیار بالا در کارکردهای طولانی‌مدت
برآورد قیمت دیزل ژنراتور
قیمت انواع دیزل ژنراتور از جمله قیمت دیزل ژنراتور خانگی بر اساس برند دستگاه و قدرت آن تعیین می‌شود. بدون شک قیمت دیزل ژنراتور دست دوم از قیمت دیزل ژنراتور نو کمتر است. شما عزیزان می‌توانید بر اساس بودجه خود اقدام به خرید کنید.
دیزل ژنراتور کاربردهای فراوانی دارد و مصرف سوخت آن وابسته به عوامل مختلفی است. به طور متوسط دیزل ژنراتورها 190 گرم تا 220 گرم گازوئیل در هر ساعت مصرف می‌کنند. البته این میزان به درجه حرارت محیط، رطوبت نسبی، عمر دیزل ژنراتور و کیفیت سوخت بستگی دارد.
برای خرید موتور دیزل ژنراتور مناسب بایستی تمامی این عوامل را در نظر گرفت. البته این دستگاه‌ها برای حفظ عملکرد خود نیاز به نگهداری دارند. به همین خاطر ابتدا باید نیاز خود را شناسایی نمود و سپس دیزل ژنراتور با قیمت مناسب را خریداری کرد.
نکات مهم برای خرید دیزل ژنراتور
انتخاب یک دستگاه مناسب نیازمند ارزیابی دقیق توان و متریال ساخت است تا علاوه بر تامین برق پایدار، از استهلاک زودهنگام جلوگیری شود. اگرچه در مقاله راهنمای خرید دیزل ژنراتور تمام مراحل محاسبه بار را بررسی کرده‌ایم، برای انتخابی دقیق، مهم‌ترین نکات فنی را در ادامه آورده‌ایم:
- برای خرید دیزل ژنراتور ترجیحا طرح تمام فلزی را انتخاب کنید. زیرا این دستگاه‌ها دوام و عمر بالاتری دارند. بدنه پلاستیکی ژنراتور با گذشت زمان دچار ساییدگی و پارگی می‌شود.
- همچنین موتورهایی که ظرفیت بالا دارند را خریداری نمایید. دیزل ژنراتور کوچک مخزن سوخت پایینی دارد و برای استفاده در زمینه تجاری مناسب نمی‌باشد.
- دیزل ژنراتور بایستی دارای سیستم خنک کننده باشد. زیرا استفاده مداوم از گازوئیل باعث داغ شدن اجزای مختلف موتور می‌شود. سیستم خنک کننده و سیستم تهویه گرمای دیزل ژنراتور را به بیرون هدایت می‌کنند.
- سیستم باتری و شارژر دیزل ژنراتور باید با دقت بالا انتخاب شود و متناسب با ولتاژ موتور باشد. شارژرها معمولا ضد زنگ هستند تا دچار خوردگی نشده و ژنراتور را شارژ کنند.
شرایط نگهداری دیزل ژنراتور به چه صورت است؟
ساعت کار یک دیزل ژنراتور گازوئیلی در صورتی که در حالت استاندارد استفاده شود حدود 50000 ساعت است. اما این موتور برای داشتن عمر مفید نیازمند نگهداری درست است. از همین رو روغن و فیلتر موتور بایستی به صورت دوره‌ای چک شود.
ژنراتور بایستی تمرین داده شده و تغییرات مصرف سوخت نیز کنترل شود. همچنین لرزش و صدای موتور نیز باید کنترل شده باشد. تمرین دادن دیزل ژنراتور به معنای روغنکاری قطعات، به حداقل رساندن اکسیداسیون و مصرف سوخت قبل از تخریب است.
دیزل ژنراتورهای گازوئیلی معمولا بازدهی 50 درصد تا 90 درصد را دارند. اما نباید بیش از کشش موتور از آن‌ها کار کشید، چرا که در طولانی مدت باعث فرسودگی موتور می‌شود. البته اگر کشش بار سبک‌تر از توان موتور (کمتر از ۳۰٪ بار مجاز) باشد نیز به دلیل پدیده Wet Stacking (تجمع هیدروکربن‌های نسوخته در اگزوز) صدمات جدی به موتور وارد می‌شود.
| بازه زمانی / ساعت کارکرد | اقدامات الزامی سرویس و نگهداری |
|---|---|
| هفتگی / ماهانه | تست روشن‌شدن زیر بار (حداقل ۲۰ دقیقه)، چک کردن سطح ولتاژ باتری و آب رادیاتور |
| هر ۱۰۰ تا ۱۵۰ ساعت | تعویض روغن موتور و فیلتر روغن با روغن دیزلی گرید استاندارد (مانند 15W-40) |
| هر ۲۰۰ تا ۲۵۰ ساعت | تعویض فیلتر سوخت (گازوئیل) و فیلتر آبگیر سوخت (آبگیر گازوئیل) |
| هر ۵۰۰ ساعت | تعویض فیلتر هوای ورودی، بازرسی اتصالات کابل‌های برق و شستشوی شبکه‌های رادیاتور |
| سالانه / هر ۱۰۰۰ ساعت | تنظیم فیلر سوپاپ‌ها، تست کارکرد رله‌های حفاظتی، کالیبراسیون گاورنر و تست لود بانک |
جمع بندی از صفر تا صد دیزل ژنراتور
دیزل ژنراتور ترکیبی از موتور دیزل و ژنراتور با انواع متعلقات فرعی است. این موتورها در زمینه حمل و نقل جاده‌ای، صنایع و معادن، در بیمارستان، فناوری اطلاعات، بر روی آب و… استفاده می‌شوند.
شما عزیزان می‌توانید موتورهای دیزل ژنراتور را از برندهای معتبر خریداری کرده و برای نیاز خود استفاده کنید. البته بایستی موتورهای دیزل ژنراتور را از مراکز معتبر تهیه نمایید.
شرکت دیزل استار ارائه دهنده انواع موتور دیزلی با قیمت مناسب و کیفیت بالا است. برای استعلام قیمت و دریافت مشاوره قبل از خرید با شماره تلفن 09129170617 تماس بگیرید. کارشناسان واحد فروش شما را برای خرید مناسب راهنمایی می‌کنند.
